Το μνημείο και η ιστορία του
Το κάστρο είναι μια στρατιωτική οχύρωση που θεμελιώθηκε κυρίως στην ύστερη ρωμανική περίοδο και αναπτύχθηκε κατά την πρώιμη γοτθική εποχή της πορτογαλικής αρχιτεκτονικής. Η περιοχή του οριοθετείται από τείχη που σχηματίζουν ένα πεντάγραμμο, παρόμοιο με ασπίδα, το οποίο περιλαμβάνει οκτώ ορθογώνιους πύργους, στρατιωτική πλατεία και κεντρικό φρούριο. Εμβληματικό του μεσαιωνικού πορτογαλικού κάστρου, το Guimarães συνδέεται με τις απαρχές του πορτογαλικού έθνους.
Στα τέλη του 11ου αιώνα το κάστρο επεκτάθηκε και αναδιαμορφώθηκε σημαντικά, υπό τη διεύθυνση του κόμη D. Henrique, για να λειτουργήσει ως κατοικία του. Ο ευγενής επέλεξε να καταστρέψει ό,τι είχε απομείνει από την κατασκευή του Mumadona, ενώ επέκτεινε την έκταση του κάστρου και πρόσθεσε δύο εισόδους. Το κάστρο έγινε η επίσημη βασιλική κατοικία από το 1139, όταν η Πορτογαλία έγινε ανεξάρτητη.
Μετά από χρόνια οικογενειακών αντιπαλοτήτων, το 1128, η μάχη του Σάο Μαμέντε (που πραγματοποιήθηκε μέσα στους ομώνυμους αγρούς) έδωσε το έναυσμα για την ανεξαρτησία του Πορτουκάλε και τον σχηματισμό του πυρήνα της μετέπειτα Πορτογαλίας. Μεταξύ του τέλους του 13ου και των αρχών του 14ου αιώνα, το κάστρο αναδιαμορφώθηκε από τον βασιλιά Ντενίς, με αποτέλεσμα τη μορφή που έχει μέχρι σήμερα. Το 1910, το κάστρο ανακηρύχθηκε εθνικό μνημείο. Το 1937, η Γενική Υπηρεσία Εθνικών Κτιρίων και Μνημείων ξεκίνησε τις εργασίες αποκατάστασής του. Την 1η Ιουνίου 1992, το κτίριο περιήλθε στην ιδιοκτησία του Instituto Português do Património Arquitetónico.
Το κάστρο βρίσκεται εντός των βόρειων ορίων της αστικής περιοχής του Guimarães, απομονωμένο σε έναν μικρό λόφο διαμορφωμένο από γρανίτη, και περιβάλλεται από ένα μικρό δασικό πάρκο, στο οποίο υπάρχει πρόσβαση από διάφορα μονοπάτια για πεζούς. Δίπλα στον νότιο πύργο υπάρχει ένα χάλκινο μετάλλιο του D. Afonso Henriques, πάνω από έναν μεγάλο βράχο.
